FAQ Waterkefir

Wat is water kefir?

Het woord kefir is afgeleid van het Turkse woord 'keif', dat genieten betekent. Waterkefir is een licht bruisend drankje met zeer verfrissende smaak, gemaakt door suikerwater te laten fermenteren door de waterkefircultuur (bacteriën en gisten). Je kunt het vergelijken met een natuurlijke frisdrank; een gezond en lekker alternatief. Het is erg makkelijk thuis te bereiden. Je voegt suikerwater en een paar zuidvruchten bij de waterkefirkorrels, en laat het ongeveer 1 tot 3 dagen staan. Voilà! Zo heb je je eerste lichting waterkefir gebrouwen. Er worden er veel gezondheidsvoordelen aan waterkefir toegeschreven. 


Hoe zetten de waterkefirkorrels suikerwater om naar dit fantastische drankje?

Dat is de magie van de natuur. Waterkefirkorrels bestaan uit een symbiotische cultuur van bacteriën en gisten (ook wel SCOBY genoemd), die samen een team vormen om suikers om te zetten in o.a. zuren, vitamines en voedingsenzymen. De gisten zijn verantwoordelijk voor het omzetten van suiker in koolzuur en alcohol. Dit kun je vergelijken met bier en wijn, maar bij waterkefir is het alcoholgehalte een stuk lager (0.1-2.5%). De melkzuurbacteriën zetten suiker om in melkzuur (plantaardig) waardoor je een friszure smaak en extra houdbaarheid krijgt. Hoe langer je de waterkefir op kamertemperatuur laat fermenteren, hoe minder suiker er in het eindresultaat zal zitten. Wij raden 36 uur ('s zomers) tot 72 uur ('s winters) fermentatietijd aan.


Wat is het verschil tussen kombucha en waterkefir?

In eerste instantie lijken kombucha en waterkefir veel op elkaar. Beiden zijn zoetzure, licht bruisende dranken die gefermenteerd zijn door gisten en bacteriën en beiden hebben probiotische eigenschappen.  Echter, er zijn ook verschillen tussen waterkefir en kombucha. De culturen bacteriën en gisten (SCOBYs) zijn bij waterkefir anders dan bij kombucha, en ze zien er dan ook anders uit. Waterkefirkorrels zijn witte kristalachtige korrels die op de bodem van de inmaakpot blijven liggen terwijl er bij kombucha een bruine/gele glibberige zwam ontstaat. Bij kombucha komt azijnzuur vrij, en proeft bij een te lange fermentatietijd naar azijn. Waterkefir en kombucha worden vaak omschreven als verfrissend, dorstlessend en licht bruisend. Waterkefir kan na de eerste fermentatie soms 'gefermenteerd' ruiken, deze geur verdwijnt vaak bij de tweede fermentatie. Verder de fermentatie tijd van waterkefir is veel korter dan bij kombucha, 1-3 dagen bij waterkefir tegenover 7-14 dagen bij kombucha. Hoewel waterkefir en kombucha allebei zitten vol met probiotica, bevat waterkefir meer melkzuurbacteriën die ook veel te verkrijgen zijn als supplementen, die schijnen meer te helpen bij spijsvertering. Een andere grote verschil is dat de kombucha naast suiker ook thee nodig heeft om te fermenteren, er zit daarom in veel kombucha nog een beetje cafeïne. 

 

Wat zijn de andere namen van waterkefir?

Water kefir is geen nieuwe uitvinding, het is trouwens helemaal geen menselijke uitvinding, het is een natuurlijke fenomenen dat al heel lang door verschillende culturen gebruikt worden. Daarom het is ook niet internationaal bekend onder één naam en er worden verschillende namen gegeven:

  • Tibicos (Tibi)
  • Búlgaros
  • Bees
  • Japanese Water Crystals
  • Japanese Beer seeds
  • Graines Vivantes (Frans)
  • Wasserkefir
  • Sugar Kefir Grains
  • Piltz (Duits)
  • Kefir di Frutta (Italiaans)
  • Kefirs/Keefir/Kephir
  • Aqua Gems
  • Sea Rice
  • Sugary Fungus, Graines Vivantes
  • Kefir d'acqua/aqua
  • Kefir d'uva (met druivensap)
  • Bébées
  • African bees
  • California Bees
  • Australian bees
  • Vinegar bees
  • Ginger bees
  • Ale nuts
  • Balm of Gilead
  • Beer seeds
  • Beer plant

(bron: yemoos.com) 


Wat voor functie hebben de zuidvruchten (biologische dadels, vijgen of abrikozen)?

Door de geschiedenis heen hebben mensen zuidvruchten toegevoegd aan de eerste fermentatie van de waterkefir drank. Ze bevatten veel goede suikers en andere mineralen - zoals kalium en magnesium - die de waterkefir lekker vindt. Voor de gezondheid van de waterkefirkorrels is het belangrijk dat ze deze mineralen binnenkrijgen. Zo kun je hiervoor rozijnen, dadels, vijgen of abrikozen gebruiken. Gezwavelde en/of bespoten vruchten kunnen de waterkefircultuur beschadigen: wij adviseren om enkel biologische zuidvruchten te gebruiken.


Wat het verschil tussen verse, levende kefirkorrels en gedroogde kefirkorrels?

Levende waterkefirkorrels zijn in actieve staat, waarmee je meteen (na 1 - 3 dagen fermentatie) je eerste lichting waterkefir kunt oogsten. De levende korrels zijn dus al geactiveerd en de kans dat je eerste lichting meteen goed is is bijna 100%. 

Bij gedroogde waterkefirkorrels (in 'slaap') heb je niet de garantie dat ze meteen aanslaan. Ze hebben ongeveer een week nodig om zich opnieuw te activeren en aan de nieuwe omgeving te wennen. Verder bestaat de kans dat ze helemaal niet meer geactiveerd worden. De voordelen van de gedroogde korrels zijn dat je ze gemakkelijk kunt meenemen op reis of lang kunt bewaren zonder zorgen als je niet meteen aan de slag wilt.


Wat is het voordeel van waterkefir ten opzichte van probiotische supplementen?

Wij zijn niet medisch opgeleid en willen dan ook geen medisch advies geven.

Veel supplementen bestaan uit een beperkt aantal bacteriën. Versgebrouwen waterkefir kan tientallen verschillende bacteriën en gisten bevatten, evenals vitamines, zuren en voedingsenzymen.


Waarom is waterkefir goed voor je?

Door de complexiteit van onze gezondheid met ontelbaar veel factoren die een rol spelen, kunnen en willen we niet garanderen dat gefermenteerde producten alleen je een gezonder mens maken. Ze zouden op deze manieren kunnen bijdragen aan je gezondheid:
- Pre-digestion
- Nutritional enhancement
- Detoxification
- Live bacterial cultures

Gefermenteerd voedsel is - als groep - voedzaam en makkelijk te verteren. Door het fermentatieproces worden in veel gevallen extra voedingsstoffen toegevoegd (zoals B-vitamines en voedingsenzymen) én zijn deze makkelijker op te nemen in het lichaam (bio toegankelijk).

Vooral fermentaties met levende en intacte melkzuurbacteriën (zoals waterkefir) kunnen bijdragen bij aan een gezonde stoelgang, het immuunsysteem en algeheel welzijn. Darmbacteriën hebben een enorme impact hebben op ons immuunsysteem, en specifiek worden ze geassocieerd met immuunrespons in de longen.

Door verschillende oorzaken kan onze darmflora verstoord raken, met bijvoorbeeld constipatie of diarree als gevolg. Denk aan een antibioticakuur, verschillende ziektes, stress, roken of simpelweg een tijdje ongezond eten. Gunstige bacteriën en gisten uit gefermenteerd voedsel kunnen helpen een tekort daaraan terug te dringen. Deze micro-organismen zijn nodig om o.a. plek in te nemen zodat slechte bacteriën geen ruimte hebben om te groeien, en om voedingsstoffen uit al ons eten goed op te kunnen nemen. Uit onderzoekt blijkt: hoe diverser de samenstelling van je microbioom (micro-organismen zoals bacteriën, virussen en gisten), hoe beter!

Helaas zijn veel gefermenteerde producten uit de supermarkt gepasteuriseerd om ze te stabiliseren, waardoor de levende cultuur gedood wordt. Zelf maken of vers kopen is een fijn alternatief.


Wat is het verschil tussen waterkefir en melkkefir?

Melkkefir is bekender dan waterkefir en is in veel supermarkten te vinden. Steeds meer mensen zien de voordelen waterkefir, wellicht omdat bij waterkefir geen melk of ander dierlijke product nodig is. Waterkefir en melkkefir lijkt op het eerste instantie veel op elkaar, beide hebben symbiotische cultuur van gisten en bacteriën als witte korrels. Waterkefir heeft kristalachtige vormen en neemt een beetje de kleur aan van de zuidvrucht op die erin heeft gezeten. Melkkefir korrels hebben een witte, klonterige, sponsachtige substantie. Omdat de culturen van waterkefir en melkkefir heel andere soorten symbioses van gist en bacteriën zijn, kun geen waterkefir maken met melkkefirkorrels of andersom. Melkkefir voedt zich met lactose die enkel in dierlijke melk voorkomt, waterkefir daarentegen voedt zich met biologische suiker. 


Welke soorten bacteriën en gisten komen voor in waterkefirkorrels?

Meest voorkomende bacteriën in waterkefir:

Acetobacter fabarum
Acetobacter orientalis
Bifidobacterium aquikefir (voorgestelde naam)
Bifidobacterium crudilactisand
Bifidobacterium psychraerophilum
Lactobacillus nagelii
Lactobacillus hordei
Lactobacillus hilgardii
Lactobacillus casei
Leuconostoc mesenteroides
Leuconostoc citreum
Zymomonas mobilis
 
Meest voorkomende gistsoorten in waterkefir:

Dekkera Anomala
Dekkera Bruxellensis
Hanseniaspora valbyensis
Lachancea Fermantati
Saccharomyces cerevisiae
Zygosachharomyces s Lentus
Zygotorulaspora florentina

(bron: yemoos.com) 


Welke suiker moet ik gebruiken?

Wij adviseren biologische suiker te gebruiken aangezien de waterkefirkorrels zeer gevoelig zijn voor chemicaliën. Maar in feite kun je met veel soorten suikers en fruitsappen waterkefir maken. Denk aan bruine suiker, melasse, ahornsiroop, witte suiker, suikerrietsap, hele rietsuiker, ruwe suiker, poedersuiker, witte basis suiker, roerstokjes en diverse fruitsappen.
Ons advies is om de originele korrels enkel op biologische kristalsuiker te fermenteren, maar aangezien je korrels elke lichting vermeerderen, kun je met verschillende suikers en fruitsappen experimenteren met het overschot.


Welke zuidvruchten moet ik gebruiken?

Waterkefirkorrels houdt je gezond door biologische zuidvruchten aan de fermentatie toe te voegen. Wij hebben getest met biologische abrikozen, dadels en vijgen en we merkten dat de korrels het hardste groeien met vijgen. Let op dat het gedroogde fruit biologisch moet zijn en geen toevoegingen moet hebben. De korrels zijn zeer gevoelig voor conserveermiddelen, toegevoegde suiker of oliën en pesticiden.

Maakt het uit welk water ik gebruik?

Nederlandse kraanwater is prima water om waterkefir mee te brouwen; woon je elders dan kan je mineraalwater uit fles gebruiken.


Bevat waterkefir alcohol? 

Ja, waterkefir kan zo'n 0,1 tot 2,5% alcohol bevatten, afhangende van een aantal dingen. Zoals de fermentatietijd in pot (eerste fermentatie) en de fermentatietijd in de fles (tweede fermentatie), de verhouding tussen waterkefirkorrels en suiker en water en de uiteraard de bewaartijd. Het is een levende organisme dus kan je nooit exact voorspellen wat het alcoholpercentage is. Maar de vuistregel is als volgt:

- Hoe langer de fermentatietijd, hoe hoger het alcoholpercentage
- Hoe meer waterkefirkorrels en suiker tot water, hoe hoger het alcoholpercentage

Als je ons recept volgt en je laat niet langer dan 48 uur fermenteren in de eerste fermentatie en niet langer dan 12 uur in de tweede fermentatie dan zullen de alcoholpercentage zo tussen de 0,5 en 1,5% liggen. 

Als je waterkefir bewaard voor langere periode (meer dan een week) in een gesloten fles, kan de alcoholpercentage oplopen tot 2 - 2,5%. Wij adviseren om je gebrouwen waterkefir altijd in de koelkast te bewaren, want dan wordt het fermentatieproces sterk vertraagd door de lage temperatuur. Dit is sowieso de veiligste optie als je luchtdichte flessen gebruikt i.v.m. opbouwende druk.

Rijp fruit zoals ananas, banaan of peer kan zo'n 0,5 - 1% alcohol bevatten door fermentatie. 


Hoe kun je de smaak van waterkefir omschrijven?

De natuurlijke smaakt is dorstlessend, fris zuur en licht bruisend. Met zelfgebrouwen waterkefir kun je eindeloos variëren qua smaak: van kruidig tot fris; van fruitig tot zuur. Op de deze pagina https://kefirtribe.nl/pages/de-complete-diy-waterkefir-smaakgids hebben we een compleet overzicht gemaakt van alle mogelijkheden en hoe je tot jouw ultieme eigen smaak komt!


Hoelang kan ik mijn waterkefirkorrels gebruiken

Houd er rekening mee dat je waterkefir cultuur een levende organisme is, en daarom voedsel en zorg nodig heeft. Bij goede verzorging kunnen ze oneindig goed blijven. De korrels die hebt is misschien al meer dan duizend jaar oud. 

Een goede zorg houd in:

- Tijdens fermenteren op kamertemperatuur: elke 24-72 uur de korrels verversen (waterkefir drank oogsten en nieuw water en suiker toevoegen). Zie hier voor de instructies.

- Als je toe bent aan een waterkefir pauze, dan is dat helemaal niet erg. Doe in dat geval wat biologisch suiker (3 eetlepel) in water, voeg de korrels toe en bewaar het in de koelkast. Zorg ervoor dat de korrels onderwater staan. Ze kunnen het zo'n 3 weken prima uithouden in de koelkast. Wil je nog langer pauze houden? Spoel de kefirkorrels onder koud, zacht stromend water en ververs het water en suiker in de pot.


Wat moet ik doen met mijn overschot waterkefirkorrels? 

 Je kan een aantal dingen mee doen:

  • Je kunt experimenteren met verschillende suikers en vruchten in de eerte fermentatie
  • Je kunt ze in de koelkast bewaren als reserve-cultuur
  • Je kunt een klein beetje door je havermout of smoothie doen
  • Je kunt ze aan je moestuin/planten geven als extra voeding
  • Je kunt ze als starter gebruiken voor brood of pizza bodem
  • Je kunt ze aan je vrienden en familie geven - als ze brouwmateriaal nodig hebben is het uitbreidingspakket (pot + beugelflessen + kunststof zeef) een aanrader.