Etherische oliën 101: een complete introductie

Grote kans dat je etherische oliën al eens gebruikt hebt. Bewust - bijvoorbeeld voor een fijne geur thuis of voor aromatherapie - of onbewust - zoals in shampoos en zepen. In dit artikel lees je wat etherische oliën eigenlijk zijn, waarom ze in de natuur voorkomen en hoe ze bijdragen aan ons fysieke en mentale welzijn.


De chemie: wat zijn etherische oliën?


Etherische oliën zijn hoog geconcentreerde extracten uit plantmateriaal. Ze zijn vluchtig en verdampen snel, in tegenstelling tot vette plantenoliën zoals olijfolie en jojobaolie. Eigenlijk is de gebruikte term ‘etherische olie’ niet helemaal juist, want ook al gedragen ze zich als een olie (ze drijven op water), zit er geen vetten in etherische olie. 

Etherische oliën zijn complexe organische structuren gecreëerd door planten, en bestaan vaak uit een paar honderd verschillende (aromatische) moleculen die effect hebben op levende organismen; waaronder natuurlijk ook de mens.

Etherische oliën vind je wijdverspreid in het plantenrijk: in onder andere bloemen, grassen, bladeren, fruit, wortels en schors. Zo wordt bijvoorbeeld lavendelolie gewonnen door stoomdestillatie van de bloemen, sinaasappelolie door persing van de schil en dennenolie door stoomdestillatie van de naalden en takjes. Elke plantensoort met etherische oliën heeft een unieke geur.

etherische olie


 

Wat is de functie van etherische oliën in het plantenrijk?


De vluchtige, aromatische moleculen - genoemd etherische oliën of Volatile Organic Compounds - zijn aangemaakt door de natuur, voor natuurlijke doeleinden: ze helpen de planten waarin ze voorkomen te overleven en floreren.

‘They are known to be the life force of the plant: concentrated energy that allows the plant to function as they should.’

Planten maken etherische oliën aan voor verschillende biologische functies: zoals aantrekken, afstoten, beschermen en immuniteit verschaffen. Zo zijn etherische oliën antimicrobieel (bescherming tegen schadelijke bacteriën, virussen en schimmel) en hebben ze regeneratieve eigenschappen (voor het helen van wonden).

Deze vluchtige moleculen zijn de taal van het plantenrijk, ze maken deel uit van de communicatie tussen flora en fauna. Denk bijvoorbeeld aan bloemen die bestuivers (zoals bijen en vlinders) aantrekken door aromatische moleculen los te laten, en bomen die herbivoren en insecten afstoten. Door grote aantallen kevers aangevallen pijnbomen zenden signalen in de vorm van monoterpenen (vluchtige moleculen) uit naar verwanten zodat ze zich kunnen voorbereiden op de verdediging (link studie).

Leestip:  ‘The Hidden Life of Trees’ is een prachtig boek over de manieren waarop bomen communiceren, samenwerken en met hun omgeving omgaan.

grove den olie

Waarom gebruikt de mens etherische oliën?

Net zoals onze symbiotische relatie met planten voor ons voedsel, dragen planten ook bij aan ons fysieke en mentale welzijn. Etherische olie is sterk geconcentreerde plantenkracht en -aroma. Wat veel culturen - die dicht bij de natuur staan - al wisten, wordt steeds meer bevestigd door de wetenschap: planten bezitten de helende en transformerende kracht van de natuur op mind, body en spirit.

De moleculen in etherische oliën wekken lichamelijke reacties op die onze fysiologische en emotionele toestand beïnvloeden, bijvoorbeeld door het vrijlaten van hormonen als endorfine en serotonine te stimuleren. Neem bijvoorbeeld de geur van lavendel, deze werkt kalmerend en stressverminderend. Rozemarijn verbetert concentratie en het geheugen. Beide effecten zijn door verschillende wetenschappelijke studie onderschreven.

De effecten en kracht van etherische oliën worden ingezet voor aromatherapie: het gebruik van etherische oliën voor therapeutische doeleinden in de reguliere en alternatieve gezondheidszorg.

Er bestaat een diepe connectie tussen geur en emotie. Onze reukcellen hebben een directe route het limbisch systeem, het gedeelte in onze hersenen dat geassocieerd wordt met emoties en geheugen (link bron). Mede daarom worden etherische oliën veel gebruikt voor (spirituele) rituelen en intenties. 

Met etherische oliën heb je altijd een stukje connectie met de natuur bij je, voor ondersteuning tijdens meditatie, yoga of een moment van bewustzijn. Onze zintuigen vormen de brug tussen onszelf en onze omgeving; ze verbinden ons met het moment en laten ons ervaren dat alles één is. Wanneer je een bloem ruikt, waar houdt de bloem op en begin jij? Klik hier voor onze blog over geur meditaties met etherische oliën. 

Etherische oliën worden ook aangemaakt door planten om beschadigingen in te helen en microbiële infecties te voorkomen, en bij veel etherische oliën vertaalt dat zich naar de menselijke huid. Zo wordt tea tree olie bijvoorbeeld gebruikt bij acne en schimmelinfecties, en lavendel als helende olie bij (brand)wondjes. Doordat etherische oliën in een flesje zo geconcentreerd zijn, worden de oliën op bij gebruik de huid sterk verdund.

Door die anti-schimmel, anti bacteriële en antivirale werking worden etherische oliën ook gebruikt om mee schoon te maken (zoals citroen) en de lucht te zuiveren tijdens het griepseizoen (bijvoorbeeld met eucalyptus). 

geur etherische olie druppel

 

Hoe gebruik je etherische oliën?

Er zijn verschillende manieren om etherische oliën te ervaren. Zo kan de geur verspreid worden via een aromabrander of elektrische diffuser, of door een paar druppels olie op een droog stukje hout of papier dichtbij te leggen. Met water en/of alcohol kunnen deze botanische moleculen als auraspray, luchtverfrisser of linnen mist

Door de etherische oliën te verdunnen met een basisolie (zoals druivenpit-, argan- of jojobaolie) kunnen de werkzame moleculen ook via de huid opgenomen worden. Deze natuurlijke oliën maken het dan ook mogelijk om zelf natuurlijke verzorgingsproducten te maken; die ook heerlijk ruiken.

Sowieso is het belangrijk de voorschriften te volgen. Onze etherische oliën zijn puur en natuurlijk, maar sterk geconcentreerd. In een flesje van 10 ml kan het extract van een paar kilo bladeren zitten, bijvoorbeeld! Een kleine hoeveelheid etherische olie is heilzaam, maar je kunt het niet onbeperkt gebruiken. 

Binnenkort volgt een volledige lijst van toepassingen met instructies.


--

Volg ons op Instagram (@Groeikruid) of Facebook (Groeikruid) voor meer natuurlijke inspiratie. Benieuwd naar ons assortiment botanische geuren vol plantenkracht? Klik hier voor de shop!